🔺 سلطانی تاکید کرد: بانک ژن گیاهی ملی ایران پشتوانهای برای تولید بیش از ۸۰ درصد بذرهای مورد استفاده در کشاورزی ایران
🔷رئیس بانک ژن گیاهی ملی ایران در بازدید رئیس گروه کشاورزی، آب و محیطزیست سازمان برنامه و بودجه، ضمن تشریح ظرفیتهای علمی و زیر ساختی این بانک ژن گیاهی تأکید کرد: بانک ژن گیاهی ملی ایران که حافظ بیش از ۷۴ هزار نمونه ژنتیکی از گونههای زراعی، باغی و خویشاوند وحشی است، امروز با چالش جدی فرسودگی زیرساختها و فقدان بودجه مستقل مواجه بوده و برای استمرار نقش حیاتی خود در امنیت غذایی ایران نیازمند حمایت ساختاری دولت است.
به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سلطانی در این بازدید با تشریح اهمیت راهبردی منابع ژنتیکی بومی، گفت: «بانک ژن گیاهی ملی ایران، قلب علمی و زیستی امنیت غذایی کشور است و پشتوانهای برای تولید بیش از ۸۰ درصد بذرهای مورد استفاده در کشاورزی ایران بهشمار میآید.
وی افزود: منابع ژنتیکی نگهداریشده در این مجموعه، حاصل بیش از هفت دهه تلاش مستمر پژوهشگران ایرانی است و بالغ بر ۷۴ هزار نمونه از گیاهان زراعی و خویشاوندان وحشی را شامل میشود که هر یک ارزش امنیتی و اقتصادی بیبدیلی دارند.
سلطانی در تشریح حجم و تنوع این مجموعه عظیم ژنتیکی بیان داشت: «این مجموعه شامل بیش از ۳۵ هزار زیرگونه از گیاهان زراعی اصلی نظیر گندم، جو، برنج و ذرت، و همچنین حدود ۱۰ هزار نمونه از گیاهان دارویی و صنعتی است که قابلیتهای شگرفی در حوزه سلامت و صنعت دارند.
رئیس بانک ژن گیاهی ملی ایران ضمن اشاره به نمونههای اقتصادی خاص گفت: « ذخایر ژنتیکی کشور فقط جنبه پژوهشی ندارند بلکه میتوانند پیشران اقتصاد زیستی ایران باشند. بهعنوان مثال، ارزش بالقوه تجاری تنها بخشی از گونههای دارویی ذخیرهشده در این بانک، میلیاردها دلار تخمین زده میشود، اما فقدان زیرساختهای پایدار مانع از شکوفایی این پتانسیل است.
🔹چالشها در سایه تغییر اقلیم و تحریمها
سلطانی با تأکید بر اهمیت نقش این مرکز در مقابله با تحریمها و تغییر اقلیم اظهار داشت: «در شرایط محدودیتهای دسترسی بینالمللی، تکیه بر ژرمپلاسم بومی ایران حیاتی است. این بانک مجموعهای از ژن های تحمل به خشکی، شوری، دمای بالا و پایین و مقاومت به بیماری ها را نگهداری میکند که برای تولید ارقام مقاوم و حفظ پایداری تولیدات کشاورزی کشور بسیار ارزشمندند.
وی افزود: با توجه به کاهش میانگین بارندگی سالانه که طبق مدلهای اقلیمی تا سال ۱۴۱۰ با کاهش ۱۵ درصدی همراه بود، نیازمند ارقامی هستیم که با حداقل آب تولیدشوند. بانک ژن گیاهی ایران این ژنها را در خود ذخیره کرده است. اگر یک گونه مقاوم در برابر خشکی را با استفاده از این ذخایر توسعه دهیم، بازدهی آبی کشاورزی کشور میتواند به میزان قابل توجهی بهبود یابد. است.
🔹فرسودگی زیرساختها و هزینههای سرسامآور نگهداری
وی از چالشهای جدی زیرساختی بانک ژن نیز سخن گفت: «تأسیسات بانک متعلق به دهه شصت است و نیاز فوری به نوسازی دارد. تجهیزات نگهداری در دمای پایین (سرد خانه ها) کارآیی مطلوب را ندارند. تنها تعمیر و نگهداری سردخانهها و سیستمهای تهویه فشار مثبت و منفی سالانه بیش از یک میلیارد تومان هزینه دارد، اما همچنان بانک ژن فاقد ردیف بودجه مستقل است.
سلطانی تأکید کرد: «بودجه جاری فعلی ما برای عملیات روزمره و نگهداری اضطراری کافی است، اما توانایی سرمایهگذاری در توسعه، بهروزرسانی تجهیزات فراسرد، و افزایش ظرفیت ذخیرهسازی (که همواره باید از ظرفیت فعلی جلوتر باشد) را از ما سلب کرده است.
🔹لزوم ایجاد نسخه پشتیبان ملی و امنیت زیستی
رئیس بانک ژن گیاهی ملی در بخش دیگری از سخنانش به ضرورت ایجاد نسخه پشتیبان ملی از منابع ژنتیکی اشاره کرد و گفت: «در صورت وقوع حوادث طبیعی، بحرانهای امنیتی یا تغییرات ناگهانی اقلیمی، نبود نسخهی پشتیبان میتواند نابودی بخشی از هویت زیستی کشور را در پی داشته باشد. استراتژی ما ایجاد حداقل سه نقطه امن ذخیرهسازی در مناطق جغرافیایی متفاوت کشور است. این امر نیازمند سرمایهگذاری زیرساختی جدید است که با بودجه متمرکز و پایدار قابل تحقق خواهد بود.